Strona główna
Poradniki

Remont dachu płaskiego – jak to zrobić?

Przeczytasz w 5 min
Z tego artykułu dowiesz się:
  • Remont dachu płaskiego – diagnozowanie problemów
  • Narzędzia i materiały potrzebne do remontu
  • Krok po kroku – remont dachu płaskiego
  • Porady dotyczące bezpieczeństwa i utrzymania

Płaski dach spotyka się w nowej architekturze, ale był popularnym rozwiązaniem także w PRL-owskich domach typu kostka. Remont dachu płaskiego jest niezbędny, gdy pojawiają się przecieki i powłoka wymaga odnowienia. Jak przeprowadzić renowację dachu płaskiego?

Dach płaski, wbrew nazwie, nigdy nie jest całkiem płaski. Inaczej nie odpływałaby z niego woda deszczowa. Pod terminem dachu płaskiego należy więc rozumieć konstrukcję o nachyleniu od 2 do 15 stopni. Dzięki temu woda nie zalega na powierzchni, choć wizualnie może się wydawać, że dach jest zupełnie poziomy. 

Remont dachu płaskiego jest konieczny, gdy pojawiają się uszkodzenia – przecieki, pęknięcia membrany lub widoczne oznaki zużycia materiału. Regularne przeglądy co kilka lat pomogą zidentyfikować problemy, zanim doprowadzą do poważnych uszkodzeń. 

W artykule znajdziesz informację, kiedy trzeba się zająć remontem płaskiego dachu i jak powinien on wyglądać w zależności od materiałów, z jakich dach jest wykonany. 

Dom z płaskim dachem to rozwiązanie często spotykane w nowoczesnych projektach. 

Remont dachu płaskiego – diagnozowanie problemów

Sposób wykonania renowacji płaskiego dachu zależy przede wszystkim od materiału, jakim dach jest pokryty. 

W nowoczesnych budynkach najczęściej stosuje się pokrycia z membran syntetycznych, takich jak PVC, TPO czy EPDM. Charakteryzują się one wysoką odpornością na warunki atmosferyczne oraz elastycznością. Te materiały są łatwe w montażu i oferują dobre właściwości izolacyjne.

W starszych budynkach, zwłaszcza z okresu PRL, dachy pokrywano materiałami, które były akurat dostępne. Używano wtedy np. warstwy żużlowej, supremy, a także gliny zmieszanej z trocinami. Takie pokrycia, mimo iż były popularne w tamtych czasach, nie są trwałe, co prowadziło i nadal prowadzi do częstych przecieków. Często również rezygnowano z odpowiedniej izolacji termicznej, a paroizolacja była układana sporadycznie, co sprzyjało wilgoci i uszkodzeniom.

Dachy płaskie w tamtych latach często budowano w sposób niewłaściwy, a także bez dbałości o wentylację. Wilgoć przenikała do stropodachów przez pomieszczenia ogrzewane, a to z kolei prowadziło do ich degradacji. Współczesne technologie i materiały pozwalają na skuteczne zabezpieczenie dachów, a ich regularna konserwacja może znacznie wydłużyć ich żywotność. 

Przed przystąpieniem do remontu warto zlecić fachową ocenę stanu stropodachu, aby określić, jakie materiały będą najlepsze do naprawy. Pozwoli to uniknąć kosztownych rozbiórek. Zapewni także lepszą trwałość nowego pokrycia.

Czy płaskie dachy wykonane są z blachy? Zdarza się, choć to najrzadsze ze spotykanych rozwiązań. Wynika to z tego, że konstrukcja dachu musi spełniać minimalny kąt nachylenia, aby można było wykorzystać blachę na jego pokrycie. Co więcej, często wymagane jest pełne deskowanie, co dodatkowo komplikuje wykonanie dachu. 

Narzędzia i materiały potrzebne do remontu

Dobór materiałów i narzędzi do renowacji dachu płaskiego zależy od materiału, z którego wykonane jest pokrycie. Jeśli jednak mówimy o renowacji płaskiego dachu z blachy, niezbędne będą:

  • Szczotka druciana — do usuwania rdzy i starych powłok.
  • Skrobak lub szpachelka — do usuwania starych, spękanych powłok.
  • Papier ścierny – do matowienia dobrze przylegających powłok (o różnych gradacjach),
  • Odkurzacz do usunięcia pyłu i zanieczyszczeń po szlifowaniu,
  • Narzędzia do malowania – wałki, pędzle lub narzędzia do malowania natryskowego, w zależności od wybranej metody malowania, 
  • Materiały ochronne – kombinezon, okulary, maseczka, rękawice, 
  • RAFIL Preparat Do Odłuszczania
  • RAFIL Podkład Antykorozyjny,
  • RAFIL RADACH Farba Na Dach. 
Renowację dachu z blachy można przeprowadzić przy pomocy natrysku. Odpowiedni produkt to RAFIL Radach Farba Na Dach.

Krok po kroku – remont dachu płaskiego

W przypadku dachów, które mają kilkadziesiąt lat, zwykle pokrywało się je tradycyjnymi papami bitumicznymi, które nie zawierały nowoczesnych dodatków. W efekcie takie pokrycia ulegają wielu uszkodzeniom – roztapiają się pod wpływem słońca, twardnieją na mrozie, pękają i rozszczelniają. Aby uniknąć przecieków, stosowano smołowanie lub lepik asfaltowy, jednak te rozwiązania nie zawsze przynoszą trwałe efekty.

Pierwszym krokiem przy remoncie dachu płaskiego jest ocena jego stanu. Niekiedy można przeprowadzić remont, nie zrywając starego pokrycia. Jeżeli na dachu występują jedynie nieliczne bąble i wydęcia, a warstwa termoizolacyjna nie jest zamoczona, to papa może pozostać na dachu. W takim przypadku trzeba wysuszyć zniszczone miejsca i załatać je łatami z papy podkładowej termozgrzewalnej. Następnie można nałożyć jedną lub dwie warstwy nowego pokrycia.

Gdy izolacja jest uszkodzona na całej powierzchni, konieczne będzie usunięcie starego pokrycia aż do betonowej podstawy. Po oczyszczeniu i wysuszeniu powierzchni można przystąpić do układania nowego pokrycia. Do wyboru mamy nowoczesne modyfikowane papy, membrany czy powłoki bezszwowe.

Dobrym rozwiązaniem są nowoczesne papy termozgrzewalne. Charakteryzują się one wysoką odpornością na rozciąganie, co sprawia, że doskonale sprawdzają się na dużych powierzchniach. 

Alternatywą dla tradycyjnych pap są powłoki bitumiczne, które można stosować na zimno. To gęste masy, które nakłada się pędzlem, szpachlą lub przez natrysk. Lepiki bitumiczne sprawdzają się również do przyklejania papy i tworzenia bezspoinowych pokryć dachowych.

Kolejną nowoczesną opcją przy remoncie dachu płaskiego są płynne membrany na bazie żywic poliuretanowych. Aplikuje się je wałkiem lub natryskowo. Zapewniają one jednorodną, bezszwową powłokę, odporną na różne czynniki atmosferyczne i mechaniczne. Dodatkowo niektóre produkty mają wysokie parametry odbijania promieni słonecznych, co wpływa na komfort cieplny w pomieszczeniach.

Na dach płaski można też zastosować płyty warstwowe. Składają się one z dwóch warstw blachy i rdzenia konstrukcyjno-izolacyjnego, na przykład z pianki PIR. Płyty te charakteryzują się dużą odpornością na wilgoć oraz stabilnością wymiarową, co czyni je dobrym rozwiązaniem dla dachów płaskich.

Remont dachu płaskiego z pokryciem z blachy często zakłada także ponowne malowanie jego powierzchni. Odpowiednim produktem do renowacji jest specjalistyczna farba na dach np. RAFIL Radach Farba Na Dach. Ta gruntoemalia przeznaczona jest do ochronno-dekoracyjnego malowania zewnętrznych powierzchni stalowych, ocynkowanych i aluminiowych. 

Farba RAFIL Radach Farba Na Dach nadaje się zarówno do wykonywania nowych wymalowań, jak i renowacji starych powłok malarskich. Wyróżnia się doskonałą przyczepnością do podłoża. Tworzy szybkoschnące, wysoce elastyczne powłoki o podwyższonej odporności na działanie światła słonecznego, wody i innych czynników atmosferycznych. W zestawieniu z produktem RAFIL Podkład antykorozyjny daje mocne zabezpieczenie przed korozją.

{{recomended-product}}

Jak odnowić dach przy pomocy farby RAFIL Radach Farba Na Dach?

  1. Stare, spękane i słabo przylegające powłoki dokładnie usuń za pomocą szczotki, szpachelki lub skrobaka.
  2. Miejsca zardzewiałe przeszlifuj, aby usunąć rdzawe fragmenty i wygładzić powierzchnię. Po szlifowaniu dokładnie odpyl całą powierzchnię.
  3. Całą powierzchnię zagruntuj farbą RAFIL Podkład Antykorozyjny.
  4. Dobrze przyczepne powłoki trzeba zmatowić papierem ściernym i również odpylić, a następnie pokryć podkładem.
  5. Do aplikacji pędzlem lub wałkiem farbę rozcieńcz do 5% rozcieńczalnikiem Radach, a do natrysków do 10%.
  6. Nakładaj farbę pędzlem, wałkiem lub natryskiem. Pierwsza warstwa powinna mieć grubość do 40 mikronów na sucho. Łączna grubość wszystkich warstw nie powinna przekraczać 110 mikronów na sucho.
  7. Zaleca się nakładać od 2 do 3 warstw farby, przy czym każda kolejna warstwa powinna być nałożona po minimum 6 godzinach od nałożenia poprzedniej.
  8. Podczas nakładania kolejnych warstw unikaj osadzania się jakichkolwiek zanieczyszczeń na malowanej powierzchni. W przypadku dłuższej przerwy w malowaniu (ponad 48 godzin) lub w bardzo zapylonym otoczeniu, przed nałożeniem kolejnej warstwy rekomendujemy dokładne spłukanie powierzchni wodą i jej dokładne osuszenie.
Płaskie dachy pokrywa się dziś nowoczesnymi materiałami takimi jak np. płynne membrany.

Porady dotyczące bezpieczeństwa i utrzymania

Aby zapewnić długowieczność dachu płaskiego i zminimalizować potrzebę napraw, przeprowadzaj przeglądy co najmniej raz w roku oraz po każdej silnej burzy lub intensywnych opadach. Sprawdzaj stan pokrycia, izolacji i wszelkich złączy. Zwróć uwagę na pęknięcia, bąble, przecieki, a także stan systemów odprowadzania wody. 

Regularnie oczyszczaj dach z liści, gałęzi, śniegu, błota i innych zanieczyszczeń, które mogą gromadzić się na powierzchni. Pamiętaj też o regularnej konserwacji wszystkich metalowych powierzchni z pomocą produktów RAFIL.

Galeria zdjęć

No items found.
Polecany produkt

RAFIL Radach farba na dach

  • Wydajność:
    do 12
    m2 / L
  • Stopień połysku:
    Efekt młotkowy
    Połysk
    Półmat
    Mat
Szczegóły produktu
Porada eksperta
Pliki do pobrania
No items found.

Powiązane produkty

RAFIL Radach farba na dach

+14

RAFIL Podkład Antykorozyjny

+14

RAFIL Preparat do odtłuszczania

No items found.
+14

Przeczytaj również

Korozja to główne zagrożenie dla metalu w domu, warsztacie i ogrodzie. Na szczęście odpowiedź na pytanie: jak zabezpieczyć metal przed korozją, nie jest trudna, a sposobów takiej ochrony jest naprawdę wiele. Prezentujemy je niżej.

Korozja metali to proces ich niszczenia na skutek utleniania. Zachodzi zazwyczaj dość powoli, ale nie musi to być regułą. Co ważne, istnieją różne rodzaje korozji – zależy to od rodzaju metalu oraz środków korodujących, które na niego oddziałują.

W artykule znajdziesz informacje, jakie są sposoby ochrony przed korozją metali. Podpowiemy, jak zabezpieczyć metal przed korozją i jak zadbać, aby ochrona była długotrwała. 

jak-zabezpieczyc-metal-przed-korozja
Sposoby zapobiegania korozji to zabezpieczenie metalowych elementów z pomocą farb takich jak RAFIL PROSTO NA RDZĘ.  

Zrozumienie korozji – przyczyny i skutki

Najczęściej występującym rodzajem korozji metali jest rdzewienie żelaza i zawierającej go stali. Na powierzchni metalu pojawia się warstwa rdzy, która zawiera utlenione cząstki żelaza. Jedną z właściwości żelaza jest dość łatwe wiązanie się z tlenem, więc można powiedzieć, że korozja jest wpisana w naturę tego materiału. 

Rdzewieniu sprzyjają określone warunki. Korozję powoduje duża wilgotność oraz woda z deszczu i śniegu. Na tempo korodowania mogą mieć też wpływ zbyt niskie lub zbyt wysokie temperatury. Utlenianie metalu wywołuje także oddziaływanie substancji kwaśnych lub zasadowych, a także wielu substancji chemicznych. W życiu codziennym istotnym czynnikiem korodującym bywa również sól, wykorzystywana np. do odladzania ulic i chodników.

Korozja metali powoduje stopniowe osłabienie ich struktury. Korodujący element metalowy traci swoje właściwości, w tym wytrzymałość i odporność na uszkodzenia oraz zużycie. Mocno skorodowane wyroby metalowe rozpadają się i pękają. Oznacza to, że przedmioty, meble, wyposażenie wnętrz, a także budowle i konstrukcje, w których wykorzystano metalowe części, są potencjalnie narażone na uszkodzenie. Dlatego tak ważne są skuteczne sposoby zapobiegania korozji.

Wybór odpowiednich środków ochronnych przeciwko korozji

W walce z korozją metali wspomaga nas cała gama dostępnych metod i środków. 

Podstawowym, odkrytym już dawno sposobem ochrony przed korozją jest stosowanie stopów metali. Dobrym przykładem jest stal, która w licznych odmianach zawiera domieszki różnych innych metali i pierwiastków. Stopy uzyskiwane w ten sposób bywają znacznie odporniejsze na rdzewienie.

Na etapie produkcji wyrobów metalowych podatnych na korozję często pokrywa się je cienką warstwą innych metali. Dzieje się to w procesie tzw. galwanizacji, kiedy element stalowy można pokryć np. warstwą chromu czy cynku. Ten proces zabezpieczania ma jeszcze dodatkową zaletę – poprawia wygląd malowanych przedmiotów.

W przypadku wyrobów metalowych istotne są też sposoby zapobiegania korozji, które można zastosować, kiedy ten proces już nastąpi. Przeciwdziałać rdzewieniu można poprzez nakładanie na metal zabezpieczających powłok. W przypadku bardziej zaawansowanych technologii, możliwe jest np. pokrycie elementów warstwą plastiku lub żywicy. Natomiast w zasięgu praktycznie każdego użytkownika jest po prostu malowanie odpowiednią farbą do metalu lub lakierem zabezpieczającym.

Gama farb, żywic i lakierów do metalu dostępnych na rynku jest naprawdę imponująca. Różnią się one przede wszystkim zastosowaniem, ale także składem chemicznym oraz właściwościami. 

Najpopularniejsze z nich to produkty chlorokauczukowe, epoksydowe, poliuretanowe, akrylowe i wiele innych. Wybierając środek ochronny, należy przede wszystkim sprawdzić, czy nadaje się do określonego metalu i jego wyrobów. Od składu chemicznego będzie zależeć sposób postępowania z daną substancją, jej ewentualnego rozcieńczania i malowania.

jak-zabezpieczyc-metal-przed-korozja1
Farba do metalu – prosty i skuteczny sposób ochrony przed korozją.

Praktyczne sposoby czyszczenia metalu przed zabezpieczeniem

Sposoby ochrony przed korozją zależą od czasu, w którym chcemy dany element zabezpieczyć. W przypadku nowych wyrobów metalowych malowanie zabezpieczające ma przede wszystkim charakter prewencyjny. Metal w dobrym stanie, prawidłowo pomalowany, może nie podlegać korozji nawet przez dziesiątki lat. 

Czyszczenie nowych elementów, zanim przystąpi się do ich malowania, polega przede wszystkim na usunięciu ewentualnych zabrudzeń i odtłuszczeniu. Ta druga czynność jest szczególnie ważna, ponieważ niektóre elementy metalowe po procesie produkcji mogą być pokryte warstwą chemicznego osadu lub smaru, np. ropopochodnego. To także sposób ich zabezpieczania na etapie wytwarzania. 

Dlatego przed przystąpieniem do malowania każdy, nawet nowy element metalowy należy odtłuścić przy pomocy odpowiedniego rozpuszczalnika. Zazwyczaj stosuje się różne rodzaje benzyn.

Metal z wyraźnymi śladami rdzy należy w miarę możliwości dokładnie oczyścić. Do usuwania nalotu i wżerów można używać ręcznych szczotek drucianych lub skrobaków, albo mechanicznych szlifierek wyposażonych w odpowiednie końcówki. Mniej intuicyjnym, a nieźle sprawdzającym się rozwiązaniem, jest też mycie wodą pod dużym ciśnieniem, np. za pomocą myjki ciśnieniowej. 

Poza usuwaniem śladów korozji przed nowym malowaniem koniecznie pamiętaj o pozbyciu się starych powłok malarskich.

Aplikacja powłok antykorozyjnych – najlepsze techniki

Nowoczesne produkty do malowania metalu, w szczególności te przeznaczone dla nieprofesjonalistów, nie wymagają szczególnych technik, narzędzi ani umiejętności. Producenci dokładają starań, aby nakładanie ich farb i lakierów było jak najłatwiejsze i sprawiało najmniej problemów.

Z tego powodu większość popularnych farb do metalu jest jednoskładnikowa. Oznacza to, że produktu przed malowaniem nie potrzeba już z niczym łączyć czy rozcieńczać. Zawartość puszki można po prostu wymieszać i przystąpić do malowania. 

Samo malowanie można przeprowadzić na kilka sposobów. Skuteczną metodą, ale nieco bardziej zaawansowaną, jest malowanie natryskowe. Używa się specjalnego pistoletu malarskiego, który rozpryskuje farbę pod ciśnieniem. Jeśli jednak ta wersja jest poza Twoim zasięgiem, domowe sposoby ochrony przed korozją zakładają wykorzystanie wałka lub pędzla. Większość dostępnych na rynku farb nie stawia szczególnych wymagań co do wykorzystywanego pędzla, warto jednak sprawdzić instrukcje na etykiecie. 

{{recomended-product}}

Duże i płaskie powierzchnie metalowe, takie jak ściana garażu, stary dach czy ogrodzenie, najlepiej malować szerokim wałkiem. Zaoszczędzi to i pracy, i farby. A jak zabezpieczyć metal przed korozją, kiedy wykonane z niego elementy są mniejsze lub o bardziej skomplikowanej konstrukcji? Wówczas najlepiej sprawdzi się zestaw pędzli o zróżnicowanym rozmiarze. Niezależnie od wykorzystywanych narzędzi malarskich, zawsze pamiętaj o odpowiednim rozpuszczalniku, który pozwoli je umyć po skończonej pracy.

jak-zabezpieczyc-metal-przed-korozja2
Do malowania dachu metalowego używaj RAFIL Radach Farba Na Dach.

Regularna konserwacja dla długotrwałej ochrony

Sposoby ochrony przed korozją zazwyczaj gwarantują odporność na długi czas. Warto jednak regularnie sprawdzać stan elementów metalowych, aby w razie potrzeby odpowiednio szybko zareagować. 

Częstszego zabezpieczania będą z pewnością wymagać wykonane z metalu elementy ruchome, np. zawiasy czy różnego rodzaju zamknięcia, gdzie może dochodzić do przecierania warstwy ochronnej. Regularnie należy odnawiać powłoki malarskie także na wyrobach metalowych szczególnie narażonych na oddziaływanie czynników niszczących, czyli opadów, środków chemicznych czy uszkodzeń mechanicznych.

Domowe sposoby na walkę z rdzą – naturalne metody

  • Ochrona przed korozją w warunkach domowych to stosowanie substancji rozpuszczających rdzę. Należą do nich, chociażby ocet czy soda oczyszczona. W metodzie polegającej na stosowaniu napojów gazowanych typu cola też jest ziarno prawdy – mają one kwaśny odczyn i zawierają gaz, co faktycznie pozwala częściowo odrdzewiać niektóre metale.
  • Inną metodą ochrony może też być natłuszczanie. Warstwa naturalnego oleju zabezpieczy na jakiś czas powierzchnię metalu, odcinając dostęp tlenu z atmosfery. Trzeba jednak pamiętać, że takie sposoby zapobiegania korozji są krótkotrwałe. Organiczny tłuszcz będzie podlegał rozkładowi i z czasem straci swoje właściwości.

Wiesz już, jak zabezpieczyć metal przed korozją, więc nic nie stoi na przeszkodzie, aby przystąpić do pracy. Do ochrony metalowych elementów przed rdzewieniem najlepsze rozwiązanie to jeden ze środków RAFIL.

Jak zabezpieczyć metal przed korozją? Kilka porad dla domowych majsterkowiczów

Przeczytasz w 5 min

Jeszcze nie tak dawno temu ostatnią rzeczą, jaką można było powiedzieć o betonie, było słowo „estetyczny”. Dziś to się zmienia – coraz częściej przy wykańczaniu wnętrz surowy beton (także kolorowy) jest brany pod uwagę jako ciekawa odmiana dla płytek, tapet czy malowania. Coraz częściej używamy go też jako bezpośredniego podłoża na tarasie, gdzie materiał siłą rzeczy narażony jest na bardzo niekorzystne czynniki atmosferyczne – deszcz, światło słoneczne i różnice temperatur. W jaki sposób zabezpieczyć betonowy taras, by cieszyć się gładką powierzchnią jak najdłuższy czas?

Najpierw posprzątaj

Oczywiście, zanim w ogóle zaczniesz myśleć o zabezpieczeniu swojego tarasu, musisz przygotować go do nałożenia odpowiednich preparatów. Nie powinieneś być zaskoczony – przygotowanie betonowej powierzchni ma wiele wspólnego z innymi materiałami przed malowaniem czy impregnowaniem.

Jeśli chcesz zabezpieczyć posadzkę z nowego betonu, powinieneś pamiętać, by ten najpierw dobrze wysechł i dać mu co najmniej 28 dni. To istotne, jeśli zależy ci na trwałym zabezpieczeniu – oczywiście istnieją produkty przeznaczone do kładzenia na mokry beton, ale będzie to rozwiązanie zarówno droższe, jak i mniej skuteczne.

Gdy twój taras najlepsze lata ma już za sobą, w pierwszej kolejności usuń z niego fragmenty uszkodzonego betonu. Potem postępowanie jest już bardzo podobne zarówno dla starego, jak i nowego betonu. W pierwszej kolejności należy naprawdę dobrze oczyścić powierzchnię oraz odtłuścić – a także usunąć mechanicznie mleczko lub szlam cementowy, jeśli są obecne. Dobrze będzie użyć też środka grzybobójczego, byś miał całkowitą pewność, że na betonie nie ostały się żadne mikroorganizmy. Następnie konieczne będzie porządne odpylenie tak przygotowanej powierzchni tarasu.

{{recomended-product}}

Jeśli twój taras został solidnie podniszczony, najpierw poważnie rozważ jego wyrównanie i uzupełnienie ubytków – zagruntowanie emalią przed malowaniem prawdopodobnie okaże się niewystarczające, by poradzić sobie z większymi uszkodzeniami. Pamiętaj jednak, by nie stosować podłoży gipsowych – wiele środków ochronnych, w tym RAFIL Na Beton, który rekomendujemy do zabezpieczenia betonowego tarasu, nie może być stosowane na gips.

Warto też zwrócić uwagę na kolor emalii – przy jednoczesnej ochronie betonu możemy nadać mu ciekawy kolor.

Czas na malowanie

Zanim zaczniesz zabezpieczać posadzkę, pamiętaj, że powinieneś malować w słoneczny, ale nie upalny dzień – absolutnie nie w trakcie mgły lub deszczu.

Niezbędne będą ci podstawowe przyrządy malarskie (polecamy skorzystać z wałka lub natrysku mechanicznego, pędzel może być mało efektowny) oraz rozpuszczalnik do wyrobów epoksydowych. W pierwszej kolejności niezbędne będzie zagruntowanie podłoża – do tego celu posłuży Ci RAFIL Na Beton rozcieńczony rozpuszczalnikiem w stosunku w ilości 20%. Grunt będzie gotowy po około półgodzinnej homogenizacji (czas ten jednak może być różny w zależności od warunków w pomieszczeniu).

Po zagruntowaniu podłoża musisz odczekać 4 godziny, by nałożyć pierwszą warstwę emalii. Kolejne warstwy powinieneś nanosić w odstępie 24 godzin od każdej poprzedniej. Przygotowana do malowania emalia jest zdatna do użytku przez 8 godzin, nie musisz się więc spieszyć, ale oceń też realnie, ile środka będzie ci potrzebne. Przygotowanie „na zapas” może okazać się zmarnowaniem produktu.

Pamiętaj, że środki na bazie żywicy epoksydowej tworzą bardzo dobrą i szczelną powłokę ochronną, ale nie są odporne na światło słoneczne i promieniowanie UV. Twój taras siłą rzeczy będzie narażony na ich wpływ – naniesioną emalię epoksydową koniecznie musisz zabezpieczyć warstwą lakieru poliuretanowego RAFIL Na Beton.

Czas schnięcia zabezpieczonego tarasu wynosi 7 dni – po tym czasie będzie można rozpocząć jego użytkowanie bez obawy o zniszczenie powłoki.

Zabezpieczenie na lata

Z dostępnych na rynku środków do zabezpieczania powierzchni to właśnie materiały na bazie żywicy epoksydowej cechują się najlepszymi własnościami eksploatacyjnymi, chociaż ich minusem jest brak odporności na światło słoneczne. Na szczęście temu problemowi można szybko zaradzić warstwą odpowiedniego lakieru.

Ten w połączeniu z naniesionymi warstwami emalii doskonale ochroni nasz taras, szczególnie w trakcie zimy utrudniając penetrowanie porów i mikroszczelin przez wodę. Dzięki temu na wiosnę będziemy mogli cieszyć się nienaruszonym tarasem – nie takim, który wymaga kolejnego remontu czy czyszczenia.

Malowanie i zabezpieczanie betonowego tarasu – porady eksperta

Przeczytasz w 5 min

Dobór powłok malarskich

Aby zapewnić właściwą, długotrwałą ochronę konstrukcji przed korozją należy zastosować optymalnie dobrany zestaw malarski o odpowiedniej dla danego przeznaczenia grubości. Optymalna powłoka malarska powinna być doskonale szczelna, przyczepna do podłoża i wypełniona pigmentem.

Dobór zestawu malarskiego powinien wynikać z wiarygodnych i sprawdzonych przesłanek wysnutych na podstawie badań laboratoryjnych i z przeprowadzonej analizy techniczno-ekonomicznej uwzględniającej wiele czynników, z których najważniejszymi będą:

  • agresywność korozyjna środowiska eksploatacji powłoki malarskiej
  • kształt konstrukcji oraz rodzaj i stan powierzchni do zabezpieczenia przeciwkorozyjnego
  • wymagany okres trwałości powłoki malarskiej
  • właściwości powłok (odporność chemiczna, termiczna, mechaniczna)
  • możliwość i sposób oczyszczenia powierzchni
  • właściwości aplikacyjne farb (grubość powłoki, czas schnięcia, warunki nakładania itp.)
  • czas do przeprowadzenia prac uwzględniający warunki atmosferyczne (temperatura, wilgotność powietrza) oraz konieczność sezonowania powłoki przed eksploatacją
  • trwałość powłoki malarskiej w odniesieniu do poniesionych kosztów i przewidywanego okresu eksploatacji
  • wymagania ochrony środowiska oraz zabezpieczenia przeciwpożarowego
  • aspekty ekonomiczne

Przygotowanie podłoża do malowania – informacje ogólne

Bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na takie parametry jak: jakość, trwałość i skuteczność ochronnego działania powłok lakierowych jest przygotowanie podłoża do malowania. Efekt oczyszczenia podłoża zależy od doboru właściwej metody czyszczenia, która powinna uwzględniać zarówno charakter zanieczyszczeń, jak i wymagania wyrobu lakierowego co do sposobu przygotowania powierzchni do malowania.

Zanieczyszczeniem nazywa się każdą substancję, której pozostawienie na powierzchni do malowania utrudnia proces malowania, pogarsza jakość i trwałość powłoki malarskiej.

Zanieczyszczenia pozostające na powierzchni do malowania w postaci: rdzy, zendry, pyłów, starych i złuszczonych powłok malarskich, zatłuszczeń, zaklejeń, wilgoci itp. w bardzo negatywny sposób wpływają na powłokę malarską.

Rodzaje zanieczyszczeń

Zendra, zgorzelina – produkty termicznej obróbki stali, składające się z tlenków żelaza ściśle przylegających do podłoża. Mogą powodować odspajanie płatów zendry i powłoki malarskiej oraz tworzenie ogniw korozyjnych.

Rdza – produkt korozji stali, tworzący warstwy o zmiennych grubościach i postaciach, słabo przyczepne do podłoża.

Rdza

Zatłuszczenia – pochodzące z eksploatacji konstrukcji w środowiskach tłuszczów, smarów, olejów itp. Powodują brak przyczepności powłoki malarskiej.

Pyły – pochodzące z atmosfery, przemysłu i prac oczyszczania. Sprzyjają utrzymywaniu wilgoci na powierzchni.

Wilgoć – powstaje w wyniku opadów lub kondensacji, może prowadzić do korozji podpowłokowej.

Zanieczyszczenia jonowe (sole) – niewidoczne gołym okiem, np. chlorki, siarczany, azotany – stymulują korozję.

Stara powłoka malarska – procesy starzenia, korozja, działania mechaniczne powodują uszkodzenia wpływające na przyczepność nowej powłoki.

Starta powłoka malarska

Kryteria doboru sposobu oczyszczania powierzchni

Dobór metody oczyszczania powierzchni przed malowaniem wymaga uwzględnienia wielu czynników takich jak:

  • wielkość i kształt powierzchni, przedmiotu
  • rodzaj powierzchni
  • ilość i rodzaj zanieczyszczeń
  • agresywność środowiska korozyjnego

Charakter zanieczyszczeń powierzchni do malowania wymusza etapowość działań:

  • wstępne oczyszczanie – usuwające zgrubnie luźne zanieczyszczenia oraz zanieczyszczenia jonowe
  • właściwe oczyszczanie – usuwa starą powłokę malarską, produkty korozji, nadaje powierzchni odpowiedni profil chropowatości

Powierzchnie zatłuszczone, pokryte pyłami przemysłowymi, osadami solnymi itp. powinno się umyć wodą pod wysokim ciśnieniem (aparat typu Karcher), a następnie przystąpić do właściwego oczyszczania.

Powierzchnie, gdzie możliwe jest występowanie zanieczyszczeń jonowych, powinno się po właściwym oczyszczeniu umyć czystą wodą z dodatkiem odpowiedniego inhibitora korozji.

Metody oczyszczania mechanicznego

Do mechanicznych metod oczyszczania powierzchni można zaliczyć:

  • skrobanie
  • młotkowanie
  • szczotkowanie
  • szlifowanie
  • oczyszczanie płomieniowe
  • obróbkę strumieniowo–ścierną

Główne metody mechanicznego oczyszczania powierzchni to:

  • metody ręczne oczyszczania powierzchni – dające stopień oczyszczenia powierzchni St 3 – są zalecane dla środowisk atmosferycznych o małym stopniu zanieczyszczenia powietrza
  • metody strumieniowo–ścierne – zalecane dla środowisk atmosferycznych o wyższej agresywności, szczególnie w środowiskach agresywnych korozyjnie, chemicznych

Oczyszczanie ręczno-mechaniczne

Oczyszczanie ręczno–mechaniczne – wykonywane poprzez: szczotkowanie, młotkowanie, szlifowanie przy użyciu narzędzi ręcznych, jak i mechanicznych. Należy je ograniczać do tych przypadków, gdzie obróbka strumieniowo–ścierna jest niemożliwa.

Tymi sposobami można zgrubnie usunąć np. rdzę, zgorzelinę czy starą powłokę. Po takim oczyszczaniu otrzymuje się powierzchnie gładkie, dające mniejszą przyczepność powłoki w stosunku do powierzchni chropowatych.

Oczyszczanie podłoża przed malowaniem

Obróbka strumieniowo–ścierna

Obróbka strumieniowo–ścierna polega na działaniu strumienia ścierniwa wyrzucanego w kierunku oczyszczanej powierzchni za pomocą sprężonego powietrza, wody lub siły odśrodkowej. Metoda ta daje najbardziej optymalne przygotowanie powierzchni do malowania.

Rodzaje obróbki:

  • otwarty lub zamknięty obieg ścierniwa
  • na sucho / na mokro (w osłonie wodnej)
  • średniociśnieniowe (0,3–0,5 MPa)
  • wysokociśnieniowe (1,0–1,2 MPa)
  • hydrodynamiczne (10–200 MPa)
  • odśrodkowe (koła wirnikowe)

Na efekt oczyszczania wpływa:

  • ciśnienie sprężonego powietrza
  • kąt nachylenia strumienia ścierniwa
  • odległość dyszy od powierzchni
  • rodzaj i kształt dyszy
  • rodzaj, wymiar i kształt ścierniwa

Oczyszczanie fizykochemiczne

Oczyszczanie przeprowadzane za pomocą:

  • odtłuszczania rozpuszczalnikowego
  • mycia alkalicznego, kwaśnego, parowo–wodnego

Mycie polega na usuwaniu zanieczyszczeń przy pomocy wodnego roztworu środka myjącego. Usuwa:

  • zanieczyszczenia mechaniczne (po obróbce)
  • brud (kurz, piasek)
  • zanieczyszczenia jonowe
  • rdzę

Metody mycia i odtłuszczania można podzielić:

a) Ze względu na sposób:

  • ręczne (przecieranie powierzchni pędzlem, szmatami)
  • natryskowe (urządzenia do natrysku ciśnieniowego, np. pompy membranowe, aparaty typu Karcher)

b) Ze względu na zastosowany środek:

  • rozpuszczalniki organiczne
  • środki alkaliczne i kwaśne
  • środki powierzchniowo czynne

Metoda natryskowa z dodatkiem skutecznych środków myjących nie powoduje korozji podpowłokowej. Zaleca się jednak po takim myciu ponowne zmycie powierzchni czystą wodą wodociągową.

Przygotowanie powierzchni w zależności od jej rodzaju

Przygotowanie powierzchni blach i profili stalowych

Najczęstsze zanieczyszczenia:

  • rdza
  • zgorzelina walcownicza
  • oleje i smary
  • kurz, pył
  • luźne stare powłoki
  • wilgoć
  • topniki, żużel
  • chemikalia (detergenty, sole)
  • opiłki żelaza

Szczególną uwagę należy zwrócić na usunięcie zanieczyszczeń jonowych i odtłuszczenie powierzchni metalu – ich obecność obniża przyczepność powłok i może prowadzić do wad.

Proces czyszczenia:

  1. Usunięcie zanieczyszczeń – mycie wodą pod ciśnieniem
  2. Ręczne lub mechaniczne mycie: para wodna, woda z detergentem, rozpuszczalniki, środki emulsyjne, alkaliczne i kwaśne
  3. Rekomendowana metoda: natrysk roztworów wodnych z biodegradowalnymi detergentami
  4. Na koniec – spłukanie czystą wodą wodociągową

Normy:

  • ISO 8504-2 – obróbka strumieniowo–ścierna
  • ISO 8504-3 – metody ręcznego oczyszczania (także z napędem mechanicznym)
  • PN-ISO 8501-1:1996 – określa stopień czystości
  • PN-EN ISO 8503 – określa chropowatość

Stopnie przygotowania powierzchni wg PN-ISO 8501-1

Obróbka strumieniowo–ścierna (oznaczenie: Sa):

  • Sa 1 – zgrubna: brak oleju, smarów, pyłu, luźnych zanieczyszczeń
  • Sa 2 – gruntowna: brak większych śladów rdzy, starej farby, pozostałości silnie przylegają
  • Sa 2½ – prawie biała powierzchnia, możliwe ciemne punkty
  • Sa 3 – stal wzrokowo czysta, jednolita metaliczna barwa ("biały metal")

Czyszczenie ręczne / mechaniczne (oznaczenie: St):

  • St 2 – brak oleju, smarów, pyłu, zgorzeliny i powłoki – powierzchnia z połyskiem
  • St 3 – jak St 2, ale czyszczona do uzyskania wyraźnego metalicznego połysku

Zabezpieczenie blachy ocynkowanej

Blacha ocynkowana to trudne podłoże ze względu na słabą przyczepność powłok. Przygotowanie:

  • odtłuścić roztworem EMULSOLU RN – 1, spłukać wodą, osuszyć
  • sezonowaną blachę oczyścić roztworem amoniaku (1–2%) z detergentem
  • zanieczyszczenia i korozję usunąć szczotkami nylonowymi, włosiem lub papierem ściernym

Powierzchnia musi być sucha i wolna od zanieczyszczeń.

Blacha aluminiowa

Zabezpieczenie blachy aluminiowej

Powierzchnia aluminiowa, ze względów przeciwkorozyjnych i kolorystycznych, najczęściej jest pokryta powłoką konwersyjną wytworzoną w procesie:

  • elektrochemicznym (utlenianie anodowe)
  • chemicznym (chromianowanie, fosforanowanie)

Tego typu warstwa poprawia przyczepność powłoki malarskiej.

Przygotowanie do malowania:

  • oczyścić powierzchnię z luźnej rdzy i zanieczyszczeń ręcznie lub mechanicznie (szczotki stalowe, metoda strumieniowo–ścierna z użyciem miękkiego ścierniwa naturalnego)
  • odtłuścić przez zmycie wodą z detergentem niejonowym

Przygotowanie powierzchni metali nieżelaznych

Metale nieżelazne są trudnym podłożem dla farb ze względu na:

  • gładkość powierzchni
  • dużą reaktywność cynku, glinu i ich stopów

To sprzyja powstawaniu zwartej, kruchej warstwy tlenków lub węglanów, które negatywnie wpływają na składniki powłoki malarskiej, powodując:

  • brak przyczepności
  • marszczenie
  • zniszczenie powłoki

Najczęściej stosowane przygotowanie:

  • wytwarzanie powłoki konwersyjnej (chemicznej lub elektrochemicznej)
  • powłoka konwersyjna: nierozpuszczalna w wodzie, działa jako izolator, poprawia odporność i przyczepność

Przygotowanie podłoża betonowego

Podłoże betonowe odpowiednio przygotowane pod zestaw malarski powinno być:

  • czyste
  • bez rys, występów i szczelin
  • o wilgotności powierzchniowej nieprzekraczającej 3–4% (w zależności od farby)
  • o nierównościach nie większych niż 1/3 grubości zestawu malarskiego

Wymagania:

  • wypukłe krawędzie, naroża i załamania należy zaokrąglić
  • beton powinien być odpylony i odtłuszczony
  • tłuste plamy usuwać tkaniną bawełnianą z rozpuszczalnikiem
  • oczyszczanie: szczotki stalowe (ręczne/mechaniczne) lub delikatne przepiaskowanie

Nowoczesną metodą czyszczenia jest użycie wody pod wysokim ciśnieniem.

Przygotowanie podłoża betonowego

Czas schnięcia i wytrzymałość podłoża

Świeżo wykonane podłoża (beton, tynki) należy malować dopiero po odpowiednim czasie utwardzania i karbonizacji. Okres schnięcia podano w instrukcjach stosowania farb.

Tynki zgodne z PN-70/B-101100 powinny być:

  • czyste
  • gładkie
  • równe
  • bez rys, wykwitów, zacieków, tłuszczów, pyłów i innych zanieczyszczeń

Powinny mieć odpowiednią wytrzymałość mechaniczną i nie ścierać się przy potarciu ręką.

Ważną rzeczą w przygotowaniu tynków przed malowaniem jest: usunięcie starych powłok klejowych i wapiennych oraz mycie i nawilżenie powierzchni. Stare tynki, w celu usunięcia z nich zanieczyszczeń, zmywa się wodnymi roztworami mydła za pomocą szczotek o twardym włosiu.

Przygotowanie wybranych rodzajów podłoży do malowania

Przeczytasz w 5 min

Czym malować beton? Poznaj najważniejsze rodzaje farb do posadzki betonowej oraz farb do betonowych ogrodzeń. Który środek sprawdzi się lepiej – arby do betonu epoksydowe czy chlorokauczukowe? Podpowiadamy najlepsze rozwiązania.

Malowanie betonu to sposób na jego odświeżenie i nadanie betonowej powierzchni nowego wyglądu. Można dzięki temu odmienić stare zaniedbane ogrodzenie, betonowe słupki czy posadzkę.                

Farby do betonu są jednak skuteczne przede wszystkim w lepszej ochronie betonowej powierzchni przed działaniem szkodliwych substancji chemicznych (np. smarów czy olejów w garażu). Zabezpieczają beton przed słońcem i promieniami UV, wysokimi i niskimi temperaturami, chronią przed zniszczeniem i uszkodzeniami, ścieraniem i spękaniem.

Malowanie betonu przy pomocy odpowiedniej farby nadaje też powierzchni właściwości antypoślizgowe. W tym celu pokrywa się m.in. parkingi, posadzki garaży, warsztatów, hal przemysłowych, ale także posadzki na tarasie czy podwórku.

Jakie są rodzaje farb do betonu?

Wśród farb do betonu znajdziesz różne produkty o rozmaitych właściwościach i różnym przeznaczeniu. Do malowania betonu służą:

  • Farby akrylowe: farby na bazie spoiwa akrylowego, łatwe w użyciu, szybkoschnące, łagodne, ale dosyć mało odporne na intensywne użytkowanie, obciążenia i trudne warunki atmosferyczne. Pomaluj przy ich pomocy: ścianę, chodnik w ogrodzie, ściany w garażu czy przydomowym warsztacie, na balkonie czy tarasie. Nie są tak trwałe, by zabezpieczyć betonowy podjazd czy posadzkę w garażu.
  • Farby poliuretanowe: dwuskładnikowe, używane zwykle na zewnątrz, odporne na warunki atmosferyczne i promienie UV, chronią beton przed działaniem wody i wilgoci, korozją i niskimi temperaturami. Dobre do malowania betonowych konstrukcji na zewnątrz, a także do elementów żeliwnych czy stalowych.
  • Farby chlorokauczukowe: emalie na bazie chlorokauczuku, idealne do stosowania na zewnątrz. Zabezpieczają powierzchnie betonowe, ale także elementy stalowe i żeliwne eksploatowane na świeżym powietrzu. Odpowiednie do ogrodzeń betonowych, chodnika, tarasu i innych powierzchni, które mają stały kontakt z wodą.
  • Farby epoksydowe: dwuskładnikowe emalie na bazie żywicy epoksydowej, najodporniejsze na warunki atmosferyczne i działanie silnych substancji chemicznych, żrących środków czy preparatów do dezynfekcji. Farba epoksydowa sprawdzi się na posadzce w garażu, piwnicy, warsztacie samochodowym, parkingu wewnętrznym. Używa się jej do malowania batonu w miejscach intensywnego ruchu, narażonych na ciągłe działanie wilgoci, w przestrzeniach roboczych i halach przemysłowych.

Którą farbę wybrać do malowania betonowej posadzki?

Za najodporniejszą na ścieranie farbę do posadzki betonowej uważa się emalię epoksydową. Preparat składa się z syntetycznej żywicy epoksydowej oraz utwardzacza – ich połączenie sprawia, że powłoka farby nie ściera się od ruchu pieszego i maszynowego. Epoksydowa farba do betonu, taka jak RAFIL Na Beton Emalia Epoksydowa, tworzy szybkoschnącą powłokę, która jest bardzo trwała, a zarazem elastyczna, dzięki czemu jest też odporna na uderzenia.

Farba epoksydowa do betonu nadaje się do zabezpieczania posadzek i powierzchni w obiektach przemysłowych, garażach, magazynach, warsztatach samochodowych i obiektach użyteczności publicznej. Tworzona przez nią powłoka jest bowiem szczelna i odporna na działanie rozcieńczonych kwasów, ropy, produktów ropopochodnych, olejów roślinnych, smarów, środków myjących i odkażających.

Z tego powodu farba epoksydowa sprawdzi się nawet w budynkach przemysłu spożywczego, gdzie często przy produkcji stosowane są roztwory kwasów lub inne agresywne substancje. Chroni beton przed trudnymi do usunięcia plamami, które wniknęłyby w porowatą strukturę niezabezpieczonej powierzchni.

Posadzka wykonana z betonu

Farba do betonowej posadzki pozostawia jednolitą, gładką, a przy tym antypoślizgową warstwę. Jeśli chcesz dodatkowo zwiększyć własności antypoślizgowe powłoki, możesz dodać do farby piasek kwarcowy.

Przeczytaj też: Konserwacja betonu – jak pomalować betonową posadzkę?

Pamiętaj!

W przypadku stosowania epoksydowych farb do powierzchni betonowych na zewnątrz użyj dodatkowo lakieru poliuretanowego (RAFIL Na Beton — Zestaw lakier poliuretanowy). Produkt ochroni powierzchnię przed promieniowaniem UV, wodą opadową, ujemnymi temperaturami i zanieczyszczeniami obecnymi w atmosferze.

Czy chlorokauczukiem można malować beton?

Farba chlorokauczukowa to rodzaj emalii, która tworzy na malowanej powierzchni elastyczną powłokę ochronną. Doskonale nadaje się – w połączeniu z podkładem chlorokauczukowym – do zabezpieczania powierzchni przed rdzą. Z tego względu najczęściej stosuje się ją do dekoracyjno-ochronnego malowania metalu.

Jednakże emalię chlorokauczukową RAFIL Chlorokauczuk możesz śmiało stosować również do malowania betonu i wówczas nie wymaga wcześniejszego gruntowania. To świetny wybór, jeśli jednym kolorem chcesz pokryć na przykład ogrodzenie złożone z żeliwnych i betonowych elementów konstrukcyjnych.

Emalia chlorokauczukowa tworzy trwałą i elastyczną powłokę, odporną na zarysowania, uderzenia i uszkodzenia mechaniczne. Charakteryzuje się zwiększoną odpornością na działanie trudnych warunków atmosferycznych (gwarancja ochrony 8 lat w przypadku RAFIL Emalia Chlorokauczukowa).
Co można pomalować przy pomocy farby chlorokauczukowej? Każdego rodzaju podłoże betonowe i tynki cementowo-wapienne nienarażone na ścieranie. Mogą to więc być słupki ogrodzeniowe i inne betonowe elementy ogrodzenia czy bramy, elementy architektury ogrodowej.

Dużym atutem farby chlorokauczukowej jest spory wybór kolorów – w przypadku RAFIL Emalia Chlorokauczukowa Do Dyspozycji Masz Ok. 20 kolorów, od szarości i czerni po barwy żółte, zielone, niebieskie czy różne odcienie czerwieni. Emalia nadaje się więc idealnie do różnych zastosowań dekoracyjnych.

Kolorowe ogrodzenie z betonu



Do malowania betonowego ogrodzenia i nadania mu nowego koloru doskonałym produktem będzie farba chlorokauczukowa, np. RAFIL Chlorokauczuk

Porada

Czym nakładać farby kolorowe do betonu? Przy wyborze wałka do malowania betonu zwykle sprawdza się zasada – im bardziej chropowata powierzchnia, tym dłuższe włosie powinien mieć wałek. Farbę można też nakładać przy pomocy pędzla lub natrysku, który sprawdzi się na dużych powierzchniach.

Czym lepiej malować beton – chlorokauczukiem czy farbą epoksydową?

Nie ma uniwersalnych produktów do malowania betonu. Dobór właściwego preparatu zależy od tego, jaką powierzchnię planujesz malować, czy znajduje się ona na zewnątrz, czy na zewnątrz, na jakie czynniki środowiskowe, atmosferyczne i chemiczne będzie narażona.

Betonowe posadzki, zwłaszcza w miejscach narażonych na zabrudzenia, oleje, smary, intensywny ruch: wybierz emalię epoksydową.

Emalia epoksydowa doskonale nadaje się do posadzek z betonu – wzmacnia je, uszczelnia i sprawia, że stają się odporne na ścieranie. Dzięki niej podłoże jest łatwiejsze do utrzymania w czystości i tym samym estetyczniejsze.

Betonowe ogrodzenia, murki, płotki, ogrodzenia łączące beton z metalem (stalą, żeliwem), betonowe elementy znajdujące się na zewnątrz, ale nie narażone na duże obciążenia i działanie silnych substancji chemicznych: wybierz farbę chlorokauczukową.

Emalia chlorokauczukowa to odpowiednia farba do betonowych ogrodzeń. Oba środki – przy zachowaniu zasad malowania zalecanych przez producenta – zapewniają trwałe, odporne na ścieranie powłoki.

Pamiętaj też, że dobór właściwej farby to nie wszystko. Konieczne jest właściwe przygotowanie podłoża – postępuj w tym wypadku ściśle z instrukcją producenta. Stosuj odpowiednie grunty i podkłady, przestrzegaj czasów malowania kolejnych warstw i nakładaj farby we właściwych warunkach atmosferycznych. W razie wątpliwości – eksperci RAFIL czekają na twoje pytania!

Farby do betonu – rodzaje, właściwości i zastosowanie

Przeczytasz w 5 min
Zobacz wszystkie